Categorie: Wallonië

CETA, een goed idee(?)/(!)

CETA, een goed idee(?)/(!)

Waar eerder dit jaar TTIP het buzzwoord was, is dat nu CETA. CETA staat voor Comprehensive Economic and Trade Agreement en is een verdrag tussen Canada en de Europese Unie dat in essentie ziet op vrijhandel en de bijbehorende onderwerpen: investeringen, arbeidsomstandigheden en  het milieu.

Doel van het verdrag is dus om het eenvoudiger te maken om handel te drijven tussen Canada en De EU. Hierbij gaat het om het wegnemen van barrières in bijvoorbeeld douaneformaliteiten maar ook om het wegnemen van invoerheffingen en overige belemmerende wetgeving. Goede voorbeelden daarvan zijn voedselveiligheid en milieubescherming. Door de wetgeving zo af te stemmen dat dezelfde eisen gelden aan beide kanten van de oceaan, is het veel eenvoudiger om voedsel toegelaten te krijgen op de wederzijdse markten.

Hier ontstaan ook de discussies, want het verdrag maakt het mogelijk dat bedrijven die zich benadeeld voelen door aangescherpte wetten, een vergoeding kunnen eisen van het land dat de wet, met het doel bedrijven te benadelen, wijzigt. Hierbij zou gebruik gemaakt gaan worden van ISDS, Investor State Dispute Settlement, hetgeen arbitrage mogelijk maakt voor bedrijven die zich benadeeld voelen door staten. Dit gaat dus om een extra mogelijkheid, buiten het reguliere rechtssysteem om. Door de grote kritiek op dit ISDS hebben de onderhandelaars nu het ICS, Investment Court System, opgenomen. Dit is eigenlijk een ISDS light met wat meer bescherming voor de overheden dan bij het zuivere ISDS, het blijft echter een arbitrage- en geen rechtssysteem. Een bijkomend probleem is dat de kosten voor een claim onder dit systeem als nel in de papieren loopt, de kosten voor een zaak gaan al snel richting het miljoen dus enkel grote bedrijven zullen een zaak kunnen aanspannen.

Overigens is een vorm van ISDS vrij normaal in handelsverdragen. De Wereldbank heeft zelfs ICSID, International Centre for Settlement  of Investment Disputes, als onderdeel van de organisatie. Het ICSID heeft in haar geschiedenis zo’n 550 zaken geadministreerd.

Het huidige probleem met CETA komt echter vooral voort uit ouderwets protectionisme en intrigerende wetgeving. De Belgen kunnen namelijk het verdrag niet tekenen omdat het Waals parlement als enige parlement in Europa weigert CETA te ratificeren. De redenen hiervoor zijn gelegen in de arbitragesystematiek, alhoewel de Walen ICS acceptabel lijken te vinden, maar vooral in een angst dat hun agrarische sector een tik zal krijgen. Zelf geven ze aan dit probleem al twee jaar geleden te hebben aangegeven en dat daar niks mee is gedaan. Hoe het ook zij, de Waalse regering heeft een ultimatum gekregen van de Belgische premier Michel om voor vanavond een besluit te nemen. De Waalse parlementsvoorzitter Antoine heeft aangegeven dat het onmogelijk is aan deze deadline te voldoen. De Waalse regering geeft daarbij aan dat zij zich dusdanig zwaar onderdruk gezet voelt, dat het eigenlijk ondemocratisch is. Hoe dan ook, er lijkt vandaag geen witte rook te komen en daarmee lijkt de ondertekening van CETA, in ieder geval voorlopig, van de baan.

Wat ik nou vind van CETA? Ik ben groot voorstander van vrijhandel en het opheffen van handelsbarrières, ik ben geen groot voorstander van arbitragesystemen, ik heb liever een regulier rechtssysteem maar ISDS of ICS is voor mij prima acceptabel. Want ik snap heel goed de angst die sommige mensen hebben dat bedrijven de overheid aanklagen waardoor wellicht democratische besluiten niet worden genomen of gewijzigd. Aan de andere kant, als een wet wijzigt en daar komt aantoonbare schade uit voort voor bedrijven, dan vind ik het niks dan realistisch dat daar iets mee gebeurt. Vergelijk het met planschade zoals we dat in Nederland kennen. Wel vind ik dat op zo’n moment álle bedrijven zo’n claim moeten kunnen starten en dat daarbij financiële armslag niet bepalend mag zijn. Het lijkt mij mede daarom beter als dit soort zaken voor een regulier internationaal gerechtshof komt, desnoods als een afdeling van het Europees hof of zelfs, in dit specifieke geval, het Canadese hof.

Overigens ben ik het aan de andere kant van harte eens met de Walen, want ik kan mij goed indenken dat een rood-Christendemocratische coalitie zeer protectionistisch, iets waar ik zelf overigens mordicus tegen ben, is. En dankzij de wetgeving in België en Europa, telt de Waalse stem bij dit type verdragen nou eenmaal even zwaar als die van Duitsland of Frankrijk. Historisch zijn zowel de Belgische als Europese wetgevingen overigens prima te verklaren maar we zien nu wel wat de gevolgen zijn. Zijn die gevolgen erg? Nou nee, eigenlijk niet. Dit is nou eenmaal het risico als je samenwerkt op basis van unanimiteit en niet op basis van enige vorm van gekwalificeerde meerderheid. Willen we dat wel? Dan moeten we de regels aanpassen en dat betekent dat alle Europese landen een stukje soevereiniteit moeten inleveren. Daarnaast is het overigens wel verstandig als onze zuiderburen stoppen met hun federaal experiment en zichzelf ontbinden of de eenheid eindelijk vinden want hier wordt niemand gelukkig van.

Al met al baal ik als een stekker dat de Walen nee hebben gezegd maar ik kan niet anders dan hun keuze respecteren. En ik hoop dan ook dat ze bij de volgende ronde onderhandelingen meer meegenomen en gehoord worden. Want dit mag, wat mij betreft, niet het einde zijn van trans-Atlantische vrijhandel.

 

 

Advertenties