Categorie: Japan

Salische erfopvolging in Japan

Salische erfopvolging in Japan

De lex Salica, de Salische wet, is een Europees wetboek uit het begin van de 6e eeuw. Deze wetten gaan vooral over diefstal, moord, geweldpleging en erfrecht. Veel van dit wetboek is al vrij snel in onbruik geraakt, het erfrecht echter niet. Het erfrecht was heel simpel, de oudste zoon, zelfs als er oudere zussen waren, erfde alles. Dit wordt ook wel mannelijke primogenituur genoemd.

In Europa zijn de overblijfselen van deze wet, sinds de jaren 80, vrijwel overal afgeschaft of wordt de wet creatief toegepast. Zo gaan in Spanje mannen nog steeds voor bij koninklijke erfopvolging. Maar als de koning geen zonen heeft, kan een dochter ook erven. Dat er nog steeds landen binnen de unie zijn waar mannen op deze manier voorrang hebben op vrouwen, is idioot. Het feit dat dit soort sekse ongelijkheid nog steeds mag bestaan, geeft eens temeer aan dat een erfelijke monarchie echt niet van deze tijd is.

Maar wat heeft een 6e-eeuws Europees wetboek nou met Japan te maken? Heel simpel het keizerlijke erfrecht is daar op dezelfde wijze geregeld. En de discussie over de mannelijke opvolging zou daar zomaar weer actueel kunnen worden. De keizer heeft dit weekend namelijk een toespraak op tv gegeven. Het was een goed doordachte en voorbereide speech. De boodschap was ook helder, de keizer vindt zich te oud en zwak om nog lang door te gaan als keizer en denkt dat een opvolger het werk beter zou kunnen doen. Maar zeggen dat hij wil aftreden mag hij niet. Dit is wettelijk vastgelegd en vanuit democratisch en historisch perspectief is dat niet heel gek.

Democratisch gezien, moeten we sowieso onze vraagtekens zetten bij een erfelijke keizerlijke dynastie natuurlijk, maar als een vorm van monarchie een voldongen feit is, moet de monarch zo min mogelijk daadwerkelijke macht en invloed hebben. In Japan zijn ze daar heel ver in gegaan. In de constitutie van 1947, opgesteld onder druk en met grote invloed van de Amerikanen, staat dat de keizer zich niet met wetten en politiek mag bezighouden. Hij is zelfs niet, in naam, de leider van het defensieapparaat. Hij kan ook niet zomaar vragen om een wetswijziging of daar commentaar op geven, zelfs niet als het over zijn eigen positie gaat. Dit was ook pas de tweede keer dat hij het volk toesprak, de eerste keer was na de Fukushimaramp.

Historisch gezien is de wet heel slim omdat in het verleden keizers voor politieke karretjes werden gespannen. Omdat de Japanse keizer werd gezien als goddelijk, dat is historisch ook de reden dat hij niet kan aftreden, was zijn woord wet. Om te voorkomen dat dit weer zou kunnen gebeuren, is de functie dus extreem ingeperkt, nog verder dan in de meeste Europese landen. De huidige keizer is overigens een directe afstammeling van de allereerste aantoonbaar bestaande keizer, keizer Keitai, rond 500 na Christus. En daarmee ook een directe afstammeling van de legendarische keizers vóór Keitai natuurlijk, indien die minder legendarisch en meer feitelijk blijken te hebben bestaan.

In de Japanse samenleving ontstond in 2005 een grote discussie. Het kroonprinselijk paar kreeg toen na jaren wachten een dochter. Maar volgens de opvolgingswet kan zij geen keizer worden. Ook de andere kinderen van de keizer hadden geen zoons. Hiermee zou een eind kunnen komen aan deze lijn van de keizerlijke dynastie. In 2006 stokte de discussie echter toen de tweede zoon van de keizer alsnog een zoon kreeg zodat de lijn in ieder geval nog twee generaties kan worden voortgezet.

De angst is, als er nu een grote discussie komt aangaande het mogelijk maken van het aftreden van de keizer er ook een fundamentele discussie zal ontstaan over de positie van de Yamato dynastie. De Japanners lijken nog steeds verkikkerd op hun keizer dus afschaffen zal niet gebeuren. Ik verwacht echter wel dat de discussie aangaande absolute primogenituur een stevige zal worden. De conservatieve krachten in het Japanse parlement, zullen dit ten koste van alles proberen te voorkomen. De Japanse bevolking zal hier veel gematigder in staan en veel eerder de gelijkheid omarmen.

Ik ben benieuwd wat het parlement in haar wijsheid zal gaan beslissen maar als zelfs een paus kan terugtreden, zou dat bij een keizer, met soortgelijke Goddelijke zegening ook moeten kunnen. Laten we hopen dat in de slipstream de gelijkheid tussen man en vrouw weer een klein stukje dichterbij komt.

Advertenties